سیستمعامل Debian به عنوان یکی از پایدارترین و اصیلترین توزیعهای لینوکس، از معماری مدیریت بسته در قالب فایلهای “.deb” استفاده میکند.
اگرچه امروزه مخازن رسمی و ابزارهایی مانند “apt” کار نصب نرمافزارها را بسیار ساده کردهاند، اما گاهی نیاز است بستهای را به صورت مستقیم از یک وبسایت دانلود و نصب کنید.
در مطلب پیش رو، به بررسی روشهای استاندارد نصب، مدیریت و حذف کامل یا مشروط بستههای “.deb” در دبیان میپردازیم.
نصب بستههای “.deb”
برای نصب یک بسته ای که از وبسایت رسمی و یا مکان مطمئن دیگری دانلود شده، روشهای متعددی وجود دارد که دو مورد از امنترین و رایجترین آنها استفاده از ابزارهای “apt” و “dpkg” میباشد.
پیش از آغاز فرایند مذکور، مطمئن شوید که ترمینال را باز کرده و دسترسی مدیریتی “root” یا “sudo”) را در اختیار دارید.
استفاده از ابزار APT
بهترین روش برای نصب یک فایل محلی “.deb”، استفاده از دستور “apt” میباشد.
در این راهکار، اگر بسته برای اجرا به پیشنیازهای (Dependencies) دیگری نیاز داشته باشد، ابزار “apt” به صورت خودکار آنها را از مخازن رسمی دبیان دانلود و نصب میکند.
برای انجام فرایند مورد نظر، کافی است مسیر فایل را به صورت زیر وارد کنید.
استفاده از عبارت “./” قبل از نام فایل به سیستم فرمان میدهد که فایل را در مسیر فعلی به صورت آفلاین جُستُجو کند.
” sudo apt install ./package_name.deb ”
استفاده از ابزار dpkg
ابزار “dpkg” مدیریت بسته در پایینترین سطح دبیان را ارائه میدهد.
این ابزار بسته را به صورت مستقیم نصب میکند، اما نمیتواند پیشنیازها را به طور خودکار دانلود کند.
برای نصب بسته با این روش، دستور زیر را اجرا نمایید.
” sudo dpkg -i package_name.deb ”
اگر پس از اجرای این دستور با خطای عدم نصب پیشنیازها (Dependency Error) مواجه شوید، میتوانید با اجرای دستور زیر، ابزار “apt” را مجبور کنید تا وابستگیهای ناقص را شناسایی، دانلود و رفع کند.
” sudo apt –fix-broken install ”
روشهای حذف بستهها از سیستم
پس از نصب یک نرمافزار، ممکن است به هر دلیلی تمایل به حذف آن داشته باشید.
در مدیریت بستههای دبیان، دو سطح مختلف برای حذف نرمافزار وجود دارد.
- حذف معمولی.
- حذف کامل.
حذف بسته بدون پاک شدن تنظیمات (Remove)
اگر میخواهید خود برنامه را حذف کنید اما فایلهای پیکربندی و تنظیمات آن در سیستم باقی بماند تا در صورت نصب مجدد در آینده، پیکربندی فعلی حفظ شود، باید از دستور “remove” استفاده نمایید.
-
با استفاده از apt:
” sudo apt remove package_name ”
-
با استفاده از dpkg:
” sudo dpkg -r package_name ”
توجه داشته باشید که در فرآیند حذف، دیگر نیازی به نوشتن پسوند “.deb” یا مسیر فایل نیست و تنها «نام بسته» کفایت میکند.
حذف کامل بسته و تنظیمات آن (Purge)
اگر تصمیم دارید نرمافزار را به طور کامل از روی سیستم پاکسازی کنید، به طوری که هیچ فایل پیکربندی یا تنظیمی از آن در پوشههای سیستمی باقی نماند، باید از قابلیت “purge” استفاده نمایید.
این روش برای رفع خطاهای ناشی از تنظیمات اشتباه بسیار کارآمد میباشد.
-
با استفاده از apt:
” sudo apt purge package_name ”
-
با استفاده از dpkg:
” sudo dpkg -P package_name ”
پاکسازی نهایی سیستم
گاهی پس از حذف یک بسته – چه به صورت معمولی و چه کامل، برخی از وابستگیها و پیشنیازهایی که روز اول همراه با آن نصب شده بودند، بدون استفاده در سیستم باقی میمانند و فضای دیسک را اشغال میکنند.
برای شناسایی و حذف خودکار بستههای بی سرپرست (Orphaned Packages)، اجرای دستور زیر توصیه میشود.
” sudo apt autoremove ”
این دستور با بررسی دقیق درخت وابستگیهای سیستم، تمامی بستههای اضافی و بلااستفاده را به صورت امن پاکسازی میکند تا پایداری و چابکی سیستمعامل دبیان حفظ شود.