En istikrarlı ve köklü Linux dağıtımlarından biri olan Debian, paket yönetim mimarisinde “.deb” formatını kullanır.
Günümüzde resmi depolar ve “apt” gibi araçlar yazılım kurulumunu oldukça kolaylaştırmış olsa da, bazen her hangi bir web sitesinden doğrudan bir paket indirip kurmanız gerekebilir.
Bu yazımızda, Debian üzerinde “.deb” paketlerini standart yöntemlerle kurmayı, yönetmeyi ve söz konusu paketleri yapılandırma dosyalarıyla birlikte ya da ayar dosyalarına dokunmadan kaldırmayı inceleyeceğiz.
“.deb” Paketlerinin Kurulumu
Resmi web sitesinden veya başka bir güvenli yerden indirilen bir paketi yüklemek için birkaç yöntem vardır; en güvenli ve yaygın olanlardan ikisi “apt” ve “dpkg” araçlarını kullanmaktır.
söz konusu işleme başlamadan önce bir terminal açtığınızdan ve yönetici root veya sudo erişimine sahip olduğunuzdan emin olun.
APT Aracını Kullanmak
Yerel bir “.deb” dosyasını kurmanın en avantajlı yolu “apt” komutunu kullanmaktır.
Bu yöntemin en büyük artısı, kurulacak paketin çalışması için başka bağımlılıklara (Dependencies) ihtiyaç duyması halinde, “apt” aracının bu bağımlılıkları resmi Debian depolarından otomatik olarak indirip kurmasıdır.
Bu işlem için dosya yolunu aşağıdaki gibi belirtmeniz yeterli olacaktır.
Dosya adından önce “./” kullanılması, sisteme geçerli yoldaki dosyayı çevrimdışı arama talimatı verir.
” sudo apt install ./paket_adi.deb ”
dpkg Aracını Kullanmak
“dpkg” aracı Debian In en az izin gerektiren seviyesinde paket yönetimi sağlar.
Araç, paketi doğrudan yükler ancak bağımlılıkları otomatik olarak indiremez.
Bu yöntemle kurulum yapmak için aşağıdaki komutu çalıştırın.
” sudo dpkg -i paket_adi.deb ”
Eğer bu komutu çalıştırdıktan sonra eksik bağımlılık hatası (Dependency Error) alırsanız, “apt” aracını eksik bağımlılıkları tespit edip otomatik olarak düzeltmeye zorlamak için aşağıdaki komutu uygulayabilirsiniz.
” sudo apt –fix-broken install ”
Paketleri Sistemden Kaldırma Yöntemleri
Bir yazılımı kurduktan sonra, herhangi bir nedenden dolayı sisteminizden kaldırmak isteyebilirsiniz.
Debian paket yönetiminde, yazılım silme işlemi için iki farklı seviye bulunur.
- Standart Kaldırma.
- Tam Temizlemeli kaldırma.
Ayarları silmeden paketin çıkarılması (Remove)
Eğer programın kendisini kaldırmak istiyor ancak yapılandırma ve kullanıcı ayarlarının sistemde kalmasını tercih ediyorsanız, bu yöntemi seçmelisiniz.
Böylece gelecekte programı tekrar kurduğunuzda ayarlarınız korunmuş olur.
-
apt kullanarak:
” sudo apt remove paket_adi ”
-
dpkg kullanarak:
” sudo dpkg -r paket_adi ”
Kaldırma işleminde artık “.deb” uzantısını veya dosya yolunu yazmanıza gerek yoktur, yalnızca “paket adı” yeterlidir.
Paketi ve Tüm Ayarlarını Tamamen Silme (Purge)
Yazılımı, sistem klasörlerinde hiçbir yapılandırma veya ayar dosyası kalmayacak şekilde tamamen kökten silmek istiyorsanız “purge” özelliğini kullanmalısınız.
Bu yöntem, hatalı ayarlardan kaynaklanan sorunları çözmek için oldukça etkilidir.
-
apt kullanarak:
” sudo apt purge paket_adi ”
-
dpkg kullanarak:
” sudo dpkg -P paket_adi ”
Sistemin Nihai Temizliği
Bazen bir paketi tamamen veya standart bir şekilde kaldırdıktan sonra, onunla birlikte yüklenmiş olan bazı bağımlılıklar kullanılmaz halde kalır ve disk alanı kaplar.
Sistemde kalan ve “Orphaned Packages” olarak adlandırılan bu yetim paketleri tespit edip otomatik olarak silmek için aşağıdaki komutun çalıştırılması önerilir.
” sudo apt autoremove ”
Bu komut, sistemin bağımlılık ağacını titizlikle analiz eder ve kurulu Debian işletim sisteminin kararlılığını ve performansını korumak için tüm gereksiz, kullanılmayan paketleri güvenli bir şekilde temizler.