Debian işletim sisteminin saf metin tabanlı (Command Line Interface) bir arayüz ve Speakup ekran okuyucu yazılımı eşliğinde kurulması, görme engelli ve az gören kullanıcıların bu güçlü işletim sistemini tamamen bağımsız bir şekilde kurabilmeleri için en iyi ve en erişilebilir yöntemlerden biridir.
Yolculuğa başlamak için öncelikle Debian’ın disk kalıp (ISO) dosyasını, tercihen Çevrimdışı (Offline DVD) kurulum sürümünü indirmeniz gerekir.
Dosyayı indirdikten sonra, standart yazılımlar kullanarak bir USB flash belleğe yazdırın ve önyüklenebilir (Bootable) bir sürücü hazırlayın.
USB belleği bilgisayara bağlayın, sistemi açın ve BIOS ayarlarını bilgisayarın flash bellekten önyükleme yapacağı şekilde değiştirin.
Debian önyükleme (boot) menüsü yüklendiğinde, sesli bir rehber olarak anakart hoparlöründen veya sistemden kısa bir Beep sesi duyulur; bu ses, sistemin komut almaya hazır olduğunu gösterir.
Bu esnada, sesli yükleyiciyi aktif etmek için hemen “s” harfini (küçük İngilizce s) yazmalı ve “Enter” tuşuna basmalısınız.
Bu işlemle birlikte sistemin ses motoru yüklenecek ve tüm kurulum süreci size sesli olarak bildirilecektir.
Arayüzle Etkileşim ve İlk Ayarlar
Karşılaşacağınız metin tabanlı arayüzde etkileşim kurmak oldukça kolaydır.
Yükleyici, mevcut seçenekleri numaralandırılmış bir liste halinde size sesli olarak okuyacaktır.
Dikkatlice dinlemeli, istediğiniz seçeneğin numarasını yazmalı ve ardından bir sonraki adıma geçmek için “Enter” tuşuna basarak seçiminizi onaylamalısınız.
Parola gibi metin girişi gerektiren durumlarda ise metni doğrudan klavyeden yazacaksınız.
Kurulum sürecinin ilk adımında sistem mevcut dillerin bir listesini sunar.
Speakup ekran okuyucusunun metinleri en yüksek doğrulukla okuyabilmesi için, belirtilen numarayı yazıp “Enter” tuşuna basarak sistemin temel dilini ingilizce seçmeniz önerilir.
Aynı şekilde, ilgili numaraları yazarak coğrafi konumunuzu ve klavye düzeninizi belirleyin.
Ardından yükleyici ağı yapılandırmaya çalışacaktır; eğer Wi-Fi internet kullanıyorsanız, sistem mevcut ağların numaralandırılmış bir listesini sunar. İstediğiniz ağın numarasını yazıp Enter tuşuna bastıktan sonra, Wi-Fi parolanızı metin olarak yazmalı ve onaylamalısınız.
Kullanıcı ve Güvenlik Ayarları
Bir sonraki adım temel ve güvenlik ayarlarına ayrılmıştır.
Sistem sizden bilgisayar için bir ad (Hostname) yazmanızı isteyecektir.
“Domain name” (Alan adı) bölümünde ise gerekirse metni boş bırakıp “Enter” tuşuna basarak bu adımı geçebilirsiniz.
Sonrasında kök kullanıcı veya sistem yöneticisi şifresini (Root Password) yazıp onaylamanız gerekir.
Önemli Not: Eğer “Root Password” kısmına hiçbir şey yazmadan Enter tuşu ile bir sonraki adıma geçerseniz, Debian otomatik olarak kök (root) hesabını devre dışı bırakacak ve normal kullanıcınızı “Sudo” grubuna dahil edecektir.
Devamında yükleyici, günlük kullanım hesabınız için tam adınızı, kullanıcı adınızı ve son olarak bir parola yazmanızı isteyecektir.
Disk Bölümleme (Partitioning)
Kullanıcılar oluşturulduktan sonra, en hassas bölümlerden birine, yani sabit disk bölümleme aşamasına gelinir.
Sistem, farklı bölümleme yöntemlerini numaralandırır. Debian’ı tek işletim sistemi olarak kurmak için “Tüm diski kullanarak kılavuzlu bölümleme” (Guided – Use entire disk) seçeneğinin numarasını yazarak bu süreci kolayca tamamlayabilirsiniz.
Ardından istediğiniz sabit diskin numarasını yazın ve depolama yapılandırmalarını numaralarıyla seçin.
Bu bölümün sonunda sistem, değişiklikleri diske kalıcı olarak uygulamak için (Write changes to disk) sizden onay isteyecektir.
Diskin biçimlendirilmeye başlanması için “Evet” (Yes) yanıtına atanan numarayı yazıp onaylamalısınız.
Paket Yönetimi ve Yazılım Seçimi
Kurulumun son adımlarında sistem size diğer kurulum medyalarını taramak isteyip istemediğinizi sorar; genellikle hayır (No) yanıtına ayrılan numarayı yazarak bu adımı geçersiniz.
Daha sonra yazılımları indirmek için, sunulan listeden ilgili numaraları yazarak bir ülke ve uygun bir Mirror sunucu seçmelisiniz.
İlgili yapılandırmanın ardından yazılım seçimi (Software Selection) aşamasına gelinir.
Bu bölümde sistem, masaüstü ortamlarının ve sistem araçlarının bir listesini sunar.
Gelecekte Orca ekran okuyucusuna ihtiyaç duyma ihtimalinize karşı, sesli rehbere göre istediğiniz öğelerin (örneğin temel metin ortamı veya grafiksel masaüstü ortamları) numaralarını yazmalı ve kuruluma devam etmelisiniz.
Kurulumun Tamamlanması
Son adımda yükleyici, GRUB Bootloader aracını ana diske kurmak isteyip istemediğinizi soracaktır.
Kesinlikle “Yes” seçeneğinin numarasını yazın ve bir sonraki ekranda ana sabit diskin (örneğin “/dev/sda”) numarasını yazarak GRUB’un kurulmasına izin verin.
Bu adım tamamlandıktan sonra sistem, kurulumun başarıyla bittiğine dair bir mesaj gösterecektir.
Flash belleği bilgisayardan çıkarın ve “Continue” seçeneği üzerindeyken “Enter” tuşuna basarak bilgisayarı yeniden başlatın.
Sistem yeniden başladıktan sonra Debian bağımsız olarak çalışacak ve Speakup ekran okuyucu “Login” (Giriş) ekranını okumaya hazır olacaktır.